Bindende regels of convenant met de sector? Raad Westerveld hoort voor- en tegenstanders van sierteeltbeleid
Tijdens de politieke avond van 6 oktober stonden inwoners, siertelers en raadsleden uitgebreid stil bij de regels voor sierteelt in Westerveld. Zeven insprekers lieten hun stem horen. Zij verschilden van mening over de vraag hoe het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen moet worden beperkt. De keuze die voorligt: komen er juridisch bindende regels in het omgevingsplan, kiest de gemeente voor een convenant met de sector of gaat Westerveld wachten op landelijke richtlijnen?
Aanleiding voor de voorgestelde regels is een motie die de gemeenteraad in mei 2025 unaniem aannam. De raad vroeg het college te onderzoeken hoe het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen bij sierteelt tijdelijk kan worden beperkt vanwege zorgen over de impact op de gezondheid, in ieder geval tot 2030. Uit juridisch onderzoek blijkt dat de gemeente daarvoor mogelijkheden heeft. Vervolgens zijn verschillende scenario’s onderzocht, van niets doen tot een volledig verbod.
Het voorstel dat nu voorligt, is een afstand van minimaal 50 meter tussen sierteelt met een hoog gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en zogenoemde sierteeltgevoelige locaties. Het gaat onder meer om woningen, scholen, kinderopvang, zorginstellingen en recreatieterreinen met overnachtingsmogelijkheden. Bij meer dan 20 kilo gewasbeschermingsmiddelen per hectare per jaar geldt de afstandsregel. Voor middelen die ook zijn toegestaan in de biologische sierteelt geldt een uitzondering. Daarnaast komt er een meldplicht voor alle sierteeltactiviteiten.
Drie routes naar duidelijkheid
Iedereen wil duidelijkheid, maar de vraag is vooral hoe die duidelijkheid eruit moet zien. Bij een wijziging van het omgevingsplan worden de regels juridisch vastgelegd en gelden ze voor alle telers. Voorstanders zien daarin zekerheid voor inwoners. De voorgestelde afstand van 50 meter wordt door een inspreker gezien als “een begin”. Ook zijn de regels handhaafbaar.
Een convenant werkt anders. De afspraken zijn gebaseerd op vertrouwen en vrijwilligheid tussen gemeente en de sector. Een inspreker omschreef het als een ‘gentleman’s agreement’ en vroeg zich af wat er gebeurt als niet alle telers meedoen of afspraken niet nakomen. De gemeente kan afspraken uit het convenant niet handhaven.
De derde mogelijkheid is wachten op landelijke regels. Op landelijk niveau wordt gewerkt aan een convenant voor toekomstbestendige gewasbescherming. Naar verwachting worden de landelijke beleidskaders in 2027 verder uitgewerkt. Maar daarover bestaat nog onzekerheid: wanneer komen die regels precies en hoe zien ze eruit? Voorstanders van landelijke regels benadrukten dat telers hun werkwijze al aanpassen en bereid zijn mee te werken. “Overal dezelfde regels, dan is het prima te doen”, was de boodschap. Tegelijkertijd vragen zij zich af wat landelijke regels later betekenen voor het gemeentelijke omgevingsplan. Wethouder Frank Foreman stelt dat de raad het omgevingsplan later kan aanpassen of intrekken als landelijke regels daar aanleiding toe geven.
Besluit op 27 oktober
De raad staat daarmee voor een afweging tussen juridische zekerheid of afspraken met de sector. Het college adviseert de raad om voor het omgevingsplan te kiezen, onder meer vanwege de juridische duidelijkheid. Op 20 oktober debatteert de gemeenteraad verder over de drie mogelijkheden. Tijdens de raadsvergadering van 27 oktober neemt de raad een besluit over de voorgestelde wijziging van het omgevingsplan.